De nieuwjaarsknuffel – Oxytocine

Geplaatst op by juni

Het is weer kersttijd en velen van ons maken van de gelegenheid gebruik om familie, vrienden en oude kennissen op te zoeken. We groeten, kussen, spreken en knuffelen elkaar. Het zijn gouden tijden voor ons knuffelhormoon, oxytocine. Lang is gedacht dat oxytocine alleen een relatieversterkende werking had, maar inmiddels weten we dat er ook asociale trekjes aan dit hormoon kleven.

Oxytocine

Oxytocine

Wat is oxytocine?

Oxytocine is een hormoon dat bij de meeste gewervelde dieren voorkomt. Het regelt al vele miljoenen jaren het sociale deel van onze instincten en zorgt dat we ons binden aan elkaar. Tevens reguleert het de drang tot nageslacht en zorgt het ervoor dat we onze ouderrol goed invullen. Bij vrouwen heeft het nog een speciale functie tijdens het baren en voeden. (zie hiervoor ook de Breingids 2012).

Sociale lijm

Oxytocine is actief tijdens elk sociaal contact. Aandacht, oogcontact, persoonlijke gesprekken, geuite waardering en lichamelijk genegenheid bevorderen alle de aanmaak van dit hormoon. Naarmate we meer oxytocine in ons bloed hebben, verbinden we ons makkelijker met elkaar. Het versterkt vertrouwen, openheid en het tonen van affectie. Tijdens een gezellige familiebijeenkomst, maar ook tijdens goede teambuildingsessie, wordt veel oxytocine aangemaakt. Dit zorgt voor het “samen sterk” principe.

Verdeling van schaarse middelen

De werking gaat echter verder dan alleen het versterken van relaties. Dit hormoon zet ook aan tot zorg voor degenen met wie we samen leven en werken. 40.000 jaar geleden bestond de groep vooral uit een stam van diverse gezinnen. Inmiddels kennen we een diversiteit aan samenlevingsvormen, maar het principe is hetzelfde gebleven. Bij schaarste wordt een onderscheid gemaakt tussen intimi en de rest, tussen een binnen- en een buitengroep. In de binnengroep wordt alles gedeeld terwijl met de buitengroep op een defensieve wijze de competitie wordt aangegaan (afblijven, dat is van ons…). Oxytocine regelt dus met wie we de koek willen delen. Dit zorgt voor het “eigen groep eerst” principe.

Geslotenheid van een sterke groep

Nu heeft een sterke groep niet alleen voordelen. Een hecht gezin of een sterk team kan zich afscheiden en daarmee een moeilijk te nemen grens tussen binnen en buiten creëren. Het is voor nieuwelingen dan moeilijk om geaccepteerd te worden en toe te treden tot zo’n groep. In een organisatie kan een hechte kliek invloeden van hogerhand tegenhouden. Zo’n team vertoont dan een hoge resistentie voor alle beleidsveranderingen die door de top worden aangezet. Komt er een nieuwe leidinggevende in zo’n team dan is het maar de vraag of die geaccepteerd wordt. Organisaties varen daarom wel bij een optimale teamsterkte, niet bij maximale.

Oxytocine en stress

Een ander thema is de positieve invloed van oxytocine op het reguleren van stress. Er wordt wel eens gezegd dat achter elke succesvolle manager een partner staat. Die geeft letterlijk en figuurlijk rugdekking waardoor er een gelijkmatige stroom van oxytocine wordt aangemaakt. Dankzij een stabiele relatie kunnen we beter omgaan met moeilijke episodes in ons leven en carrière.

Crisisbestendig

Ditzelfde fenomeen komt ook naar voren in een recent onderzoek naar het verschil tussen 8 grote bedrijven die de economische crisis goed hadden doorstaan en 8 vergelijkbare bedrijven die ten onder zijn gegaan. Een van de opmerkelijkste verschillen tussen beide groepen bedrijven is dat de CEO’s van de stabiele bedrijven nog allemaal bij hun eerste partner zijn, terwijl de CEO’s van de gefaalde bedrijven inmiddels allen (meerdere) scheidingen achter de rug hebben. Goede relaties, en daarmee de aanmaak van oxytocine, zijn dus een probaat middel voor een stabiele koers waardoor men een economische crisis kan overleven.

Oxytocine en veilig gedrag

Verder blijkt dat oxytocine een angstreducerende werking heeft. De werking van ons angstcentrum wordt erdoor gedimd. Daardoor voelen we ons samen sterker. In situaties waarin we angstig zijn is dat prettig, omdat we onze angst zo beter onder controle krijgen. Maar in situaties waarin we al weinig remmingen hebben, kan het groepscontact er voor zorgen dat ons gedrag juist uit de hand loopt. Hoe groter de groep, hoe sneller we onze remmingen verliezen en hoe eerder we bereid zijn een veiligheidsrisico te accepteren. Wees deze dagen dus extra alert als het vuurwerk door een groep wordt afgestoken.

Dank

Voor het uitdragen van Brain Based Safety was 2014 een goed jaar. De verbindingen met een professionele groep die de wereld veiliger wil maken hebben hierin centraal gestaan. Zo hebben zich vele nieuwe klanten gemeld en zijn diverse nieuwe samenwerkingsverbanden van de grond gekomen. Het blog en het boek hebben op honderden lezers kunnen rekenen en ik ben in de gelegenheid geweest om zeer interessante discussies te voeren over de implementatie van het gedachtegoed. Jullie begrijpen het, ook bij mij is in al die contacten de nodige oxytocine aangemaakt, waarvoor mijn dank.

Juni Daalmans

December 2014

P.S. Het wordt zeer op prijs gesteld als jullie hieronder laten weten welke thema’s of vragen op het gebied van gedrag, brein of veiligheid interessant zijn voor een volgend bericht. Ik zal vervolgens onderzoeken of ik daar een origineel antwoord op kan geven.

 

Een reactie op De nieuwjaarsknuffel – Oxytocine

  1. Elsbeth vogel schreef:

    Hoi Juni, ik ben benieuwd naar jouw visie op bedrijfssluiting en veilig gedrag: verdwijnt de waakzaamheid omdat we ergens anders mee bezig zijn? Kunnen we iets met bbs als een edrijf de sluiting heeft aangekondigd?