Goede voornemens, waarom er zo weinig slagen

Geplaatst op by juni

Het is een oud gebruik rond de jaarwisseling. Samen met intimi onder de kerstboom een oliebol eten en een goed voornemen maken. Stoppen met roken, afvallen, meer bewegen of vaker tot tien tellen. Mooi toch! Een jaar later blijken we dat voornemen helemaal vergeten te zijn en uiteraard is er ook niets van terechtgekomen. Hoe kan dat en wat leert het ons?

Goede voornemensHoe komt gedrag tot stand?

Goede voornemens zijn wensen om structureel iets aan ons gedrag te veranderen. Doorgaans heeft die betrekking op het doorbreken van gewoontes. Gedrag wordt veelal automatisch geproduceerd door het nietbewuste deel van ons brein. Dat deel is snel en efficiënt en het werkt op basis van patronen. Gedrag ontstaat door ketens van gedragspatronen aan elkaar te koppelen en uit te voeren. Hoe vaker we een keten uitvoeren, hoe efficiënter we dat doen en hoe meer geautomatiseerd dat gaat.

 

Bewust versus nietbewust

Het grootste probleem van het veranderen van een gewoonte is dat de wens voortkomt uit het bewuste en de uitvoering gedaan moet worden door het nietbewuste. Dat zijn twee totaal verschillende functies in ons brein met hun eigen wetmatigheden. Een bewust besef leidt niet automatisch tot een vertaling in nieuw gedrag door het nietbewuste.

Leren is verbinden van hersencellen

Het bewuste kan nieuwe dingen bedenken maar is ook heel vluchtig en heeft als enige breinfunctie geen thuisbasis. We kunnen het niet aanwijzen. Het nietbewuste daarentegen bestaat bij de gratie van miljarden opgeslagen patronen. Een nieuw patroon aanleren betekent dat we letterlijk een fysieke verbinding aanleggen tussen hersencellen. Hoe vaker we een patroon gebruiken, hoe sterker die fysieke verbinding wordt.

Leren kan op commando

Nu even terug naar dat goede voornemen. Een gewoonte veranderen betekent dat we structurele veranderingen gaan creëren in de verbindingen tussen hersencellen. Dat is makkelijker gewenst dan gedaan. Het goede nieuws is dat we op commando kunnen leren, denk maar aan het oefenen van nieuwe woordjes uit een vreemde taal. Elke dag woordjes stampen leidt tot nieuwe verbindingen in ons brein.

Afleren alleen door niet benutten

Het slechte nieuws betreft het afleren; dat gaat anders. Een verbinding kwijtraken lukt alleen als die niet meer gebruikt wordt. We kunnen niet op commando vergeten of loslaten. Pas als we zo’n vreemde taal een tijd lang niet meer spreken, ontdekken we dat we veel woorden kwijt zijn.

Alleen herhaalde aandacht heeft effect

Samengevat kleven er dus twee problemen aan het veranderen van een gewoonte. De eerste is dat een vluchtige bewuste wens iets wil bereiken in de stabiele fysieke wereld van het nietbewuste. Dat kan alleen als het bewuste hier steeds weer aandacht aan besteedt. Één boeiende gedachte onder de kerstboom is echt onvoldoende om een proces van het aanmaken en laten verdwijnen van verbindingen op gang te brengen.

Vicieuze cirkel

Het tweede probleem is ernstiger: afleren kan alleen als een patroon helemaal niet meer gebruikt wordt. Oude gewoontes die af en toe een kans krijgen, blijven juist daardoor bestaan. We komen dus in een vicieuze cirkel terecht. Het doel (verlost worden van een gedragspatroon) is tevens het middel (niet gebruiken van dat patroon). Voor een strikte onthouding van een gewoonte hebben we daarom een strenge controle op onszelf nodig en dat kan ons vluchtige bewustzijn helemaal niet waarmaken. Geen wonder dat er niets terecht komt van dat goede voornemen.

De list

Tom Poes, verzin een list! We willen immers met een positief gevoel het nieuwe jaar ingaan. Hier het recept voor een leerzaam 2014.

  • Men neme een wens. Destilleer daar het positieve element uit.
  • Vertaal dit element zo concreet mogelijk in wat je wél wilt (aanleren heeft veel meer slaagkansen dan afleren).
  • Accepteer dat je bent zoals je bent en dat oude patronen sterk zijn (anders ga je toch weer teveel aandacht besteden aan de oude gewoonte). Accepteren is wat anders dan goed vinden.
  • Visualiseer heel concreet wat je wel doet als de wens is vervuld en herhaal dit voor diverse situaties (dit vormt al de eerste nieuwe verbindingen in je brein).
  • Zorg voor regelmatige herinnering aan het voornemen: verander dingen in jouw omgeving, hang bijvoorbeeld de klok op een andere plaats, (een verstoord nietbewuste roept automatisch bewustzijn op) en stel een dagelijks signaal op jouw telefoon in, vraag anderen om feedback te geven.
  • Organiseer evaluatiemomenten in je agenda om de voortgang te registreren en te vieren.

Met al deze dingen tezamen moet het wel lukken.

Een leerzaam en veilig 2014 toegewenst.

Juni Daalmans

 

Mail alert

Wilt u de volgende maand geattendeerd worden als een nieuwe post verschijnt? Schrijf u dan hiernaast in en u krijgt dan tot wederopzegging een bericht dat de nieuw post is geplaatst.

 

Reacties zijn gesloten.