Risicodetectie en andere kernelementen van veilig gedrag

Ons brein kent vele samenwerkende systemen die zorg dragen voor onze persoonlijke veiligheid. Op gesimplificeerde wijze zijn hier enkele van de cruciale processen weergegeven.

risicomodel ned website

Risicodetectie beschouwen we als het startpunt. Alle veilig gedrag ontstaat uit een besef van onveiligheid. Dit besef kan op twee manieren tot ons doordringen. Enerzijds door risicosensitiviteit en anderzijds door risicobegrip. Risicodetectie zet de keten die tot veilig gedrag leidt in

beweging.

 

Risicosensitiviteit is de gevoeligheid van onze waarneming voor alle gevaarlijke prikkels. Deze risicosensitiviteit kan geprogrammeerd worden door angst te koppelen aan het waarnemen van objecten of situaties.

Risicobegrip is de permanente gevarenscan die ons brein uitvoert op alles wat er om ons heen gebeurt, wat we gedaan hebben en wat we van plan zijn te doen. Deze scan werkt dag en nacht en behoed ons voor onverwachte risico’s.

Risico-evaluatie bepaalt hoe ernstig het risico is en of wij het kunnen hanteren. Van nature zijn we geneigd om onze mogelijk heden te overschatten.

Perceptie van regels gaat over de inschatting van de kosten en baten van regels. Redelijkheid en begrip van de achtergrond beïnvloeden de bereidheid regels te volgen.

Perceptie teamgedrag gaat over de omgang met onze sociale omgeving. We zijn groepsdieren en passen ons spontaan aan, ook als iedereen zich onveilig gedraagt.

Staat van paraatheid is de mate waarin we klaar staan om de uitdaging van de omgeving aan te kunnen. Stress vormt het uiteinde van dit spectrum. Optimale paraatheid zorgt voor het meest veilig gedrag.

Perceptie van veiligheidsprikkels verwijst naar de manier waarop we veiligheidsprikkels waarnemen en welk gedrag we daarbij associëren.

Veilig gedrag is een mengsel van bewust en nietbewust gedrag en vooral gebaseerd op routines die we moeten aanleren en inslijpen. Veiligheid wordt vooraf gecreëerd.