Veiligheidsprofessional 2.0

Geplaatst op by juni

Gedrag wordt vaak gezien als de zwakste schakel in het hedendaagse veiligheidsmanagement. Dit komt mede doordat er reeds veel aandacht is besteed aan andere gebieden zoals techniek, systemen en ten dele ook cultuur. De vraag dient zich aan wat er nodig is om veilig gedrag binnen een organisatie te bevorderen en wie dat zou kunnen doen. Daarover gaat dit stuk.

Veiligheidsprofessional 2.0Gedrag bepaalt gedrag

Om ons hedendaags gedrag te kunnen begrijpen kunnen we dat het beste in een biologisch perspectief plaatsen. Wij zijn groepsdieren, hetgeen betekent dat we ons sterk laten beïnvloeden door onze sociale omgeving. Wij zijn geprogrammeerd om bij elkaar te blijven en stemmen daarom onbewust ons gedrag op elkaar af. Mensen met vergelijkbaar gedrag vinden we sympathieker. Zo ontstaan er in elke situatie dominante gedragspatronen. Denk maar aan een bushalte, een marktkraam, een sauna of aan de uitvoering van ons werk. Ook al willen we het niet van onszelf weten, ons gedrag wordt in grote mate beïnvloed door het gedrag van anderen.

De rol van de leidinggevende

George Orwell schreef in Animal Farm dat alle mensen gelijk zijn, maar dat sommigen meer gelijk zijn dan anderen. Zo is dat ook met de modelwaarde van gedrag. Ieder van ons staat model voor het gedrag van anderen, maar sommige modellen hebben meer invloed dan andere. Zo heeft een leidinggevende meer toegang tot macht en middelen. Daarom willen we graag zijn sympathie verwerven en stemmen we onbewust ons gedrag op hem af. Het gedrag van de leidinggevende heeft derhalve een onmiskenbare invloed op ons.

Hefboom

Een leidinggevende speelt een dubbelrol in het bepalen van gedrag. Aan de ene kant neemt hij beslissingen die invloed hebben op het gedrag van anderen en aan de andere kant is hij ook het voorbeeld dat door anderen gevolgd wordt. Met de keuze van haar leidinggevenden laat de organisatie zien welk gedrag ze wenst. De verdere ontwikkeling van de leidinggevenden heeft een directe invloed op het veilige gedrag van medewerkers. De leidinggevende vormt als het ware een hefboom voor dat gedrag.

Groepsgedrag

Bij afwezigheid van de leidinggevende verschuift de modelfunctie naar collega’s die hoog op de sociale ladder van het team staan. Omdat we erbij willen horen voelen wij een druk om niet al te veel af te wijken van de groepsnorm. Deze subtiele groepsdruk zorgt ervoor dat we samen een bepaald gedrag kunnen vertonen waar we als eenling mogelijk nooit voor gekozen zouden hebben. Als de groep collectief voor een veilig gedragsrepertoire kiest, zal het individu dat ook doen. Maar als een groep ontspoort, kunnen goedwillende individuen makkelijk worden meegezogen in onveilige gedragingen. Het begrijpen van groepsprocessen is dus meer dan relevant voor het versterken van veilig gedrag.

Individuele kompas

Uiteraard heeft een medewerker ook zijn persoonlijk bagage die vooral tot uiting komt als hij zelfstandig aan het werk is. Het kunnen ontdekken van risico’s en het anticiperen hierop middels een geautomatiseerd gedragsrepertoire zijn hierbij van cruciaal belang. Beide komen pas tot stand na een lang leertraject waarbij ervaringen worden aangevuld met instructie en coaching uit de naaste omgeving. Het belang van deze begeleiding is evenredig aan de ernst van de gevaren in het werk. Een naaste collega (buddy) kan dit proces begeleiden, maar de regie hiervan hoort bij de leidinggevende te liggen.

Verschuiving van de rol

De constatering dat veiligheid verder verhoogd kan worden door het versterken van veilig gedrag, heeft een impact op de rol van de veiligheidskundige. Voorheen kon deze vertrouwen op zijn technische expertise en zijn kennis van de regelgeving. Deze deskundigheid gaf hem gezag. Nu wordt er van hem verwacht dat hij het management bijstaat in het vormgeven van veilig gedrag van medewerkers. Gezien de dubbelrol van de leidinggevende (beslisser en voorbeeld) krijgt ook de veiligheidskundige een dubbelrol. Naast beleidskundige advisering behoort hij ook de rol van managementcoach op zich te nemen. In die laatste rol richt hij zich op het feitelijk gedrag van de leidinggevende.

De uitdaging

Nu klinkt zo’n rol als managementcoach interessant, maar het moge duidelijk zijn dat deze niet op een presenteerblaadje wordt aangeboden. De veiligheidskundige zal deze rol zelf moeten bevechten door de kwaliteit van zijn handelen. Naarmate hij beter in staat is het management de spiegel voor te houden en te begeleiden naar een andere vorm van aansturing, zal hij het respect verdienen dat nodig is om die rol uit te voeren. Zo wordt hij een veiligheidsprofessional 2.0.

Ondersteuning

De veiligheidsprofessional 2.0 zal zelf zijn professionele vorming moeten oppakken. Degene die anderen een spiegel wil voorhouden, doet er goed aan om ook zelf regelmatig in de spiegel te kijken. Intercollegiale toetsing is hierin een belangrijk instrument maar ook opleiding kan dit proces ondersteunen. In dit kader kan de open opleiding Brain Based Safety wellicht iets betekenen. Ze ondersteunt het bovenstaande proces op diverse fronten. Via onderstaande link kun je hier meer informatie over verkrijgen.

Open training Brain Based Safety

Juni Daalmans

Meer achtergrondinformatie is te lezen in:

Veilig werkgedrag door Brain Based Safety door Juni Daalmans 2014 Syntax Media

Eenvoudig te bestellen bij Syntax Media

 

Reacties zijn gesloten.