Vrouwen en stress

Geplaatst op by juni

Het blussen van een brand is nooit zonder gevaar en kan leiden tot momenten van stress. Zijn er verschillen tussen de manier waarop mannen en vrouwen stress ervaren en wat is stress eigenlijk? Daarover gaat dit blog.

Wat is stress?

Om met dat laatste te beginnen, stress is een geestelijke en lichamelijke toestand die optreedt als we druk doende zijn een uitdaging te lijf te gaan. Stress is feitelijk het uiteinde op de schaal van paraatheid. Elke situatie vraagt voor een specifieke mate van paraatheid. Als we ’s ochtends rustig wakker worden, kunnen we volstaan met een lage mate van paraatheid. Even tutten in de badkamer, koffie, krantje en pas dan aan de slag. Maar als we ontdekken dat we ons verslapen hebben, dan stijgt die paraatheid heel snel. Dan moeten we direct aan de bak en tijd inhalen.

Ieder reageert anders

Paraatheid betekent dus gereed zijn om een uitdaging aan te kunnen. Van belang is te beseffen dat een uitdaging geen objectief ding is, maar een gevolg van onze interpretatie van de werkelijkheid. Wat voor de ene persoon een uitdaging is, hoeft dat voor een ander niet te zijn. Daarom kan eenzelfde situatie bij de een stress oproepen, terwijl de ander nog rustig rondloopt.

Uitingen van stress

Paraatheid uit zich op verschillende niveaus. Aan het bloed kunnen we veel aflezen. Dat is immers het logistieke kanaal dat actie mogelijk maakt. Paraatheid heeft een directe relatie met bloeddruk, hartslag en suikerspiegel in het bloed. Dit leidt ertoe dat de spieren goed bevoorraad worden en makkelijker kunnen aanspannen. De uitspraak “ik stond stijf van de stress” kunnen we dus letterlijk nemen; onze spieren zijn dan meer gespannen.

Paraatheid in het brein

Maar paraatheid is ook te zien in ons brein. Dat zit vol met cellen die met elkaar praten. Bij een lage paraatheid lijkt de communicatie op die van in een coffeeshop, erg relaxed. Maar als er nood aan de vrouw is, dan komt het beeld van een drukke marktplaats op waar gestreden wordt om de laatste producten. In onze comfortzone kent het brein een communicatie van ongeveer 8 boodschappen per seconde, bij hoge stress zijn dat er wel 50. Meer dan vijf keer zo snel dus.

Vervallen in primitief gedrag

Nu kent ons brein verschillende systemen. Sommige zijn zeer ontwikkeld maar traag, zoals bewust nadenken. Andere zijn geautomatiseerd en snel, zoals een bekende handeling uitvoeren. Het liefst willen we alle systemen gebruiken en doorgaans lukt dit ook. Maar als alle hens aan dek nodig zijn, als we stress ervaren, dan wordt de factor tijd een schaars goed. Het brein krijgt dan steeds meer een voorkeur voor snelle en geautomatiseerde systemen. Daarom vervallen gestreste mensen sneller tot primitief gedrag en doen of zeggen ze wel eens dingen waarvan ze achteraf denken “dat was niet zo handig”.

Fight-Flight versus Share & Care

Het bijzondere is nu dat deze geautomatiseerde patronen een ander karakter hebben bij mannen en vrouwen. We weten niet precies waarom dat zo is, maar een kijkje in onze evolutie geeft aannemelijke verklaringen. Als we ons 20.000 jaar terug verplaatsen naar een gemeenschap in de Afrikaans steppes, dan zien we daar zogende vrouwen die op de kinderschare passen, terwijl mannen op jacht gaan naar voedsel. Bij een bedreiging had ieder geslacht zijn eigen patroon. Mannen gingen erop af als ze dachten die bedreiging de baas te zijn of renden hard weg als ze inschatten dat het gevaar te sterk was. We herkennen dat gedrag ook nu nog in Fight or Flight, vechten of vluchten. Vrouwen daarentegen moesten bij gevaar de kinderen verzamelen en zich samen terugtrekken. Die zorg voor elkaar vergt veel communicatie, Share & Care.

Vrouwen overleggen, mannen doen

Inmiddels leven we in een totaal andere wereld, maar deze patronen vormen nog steeds de basis van ons brein en daarmee ons gedrag. We worden nu niet meer bedreigd door een groep hyena’s of een andere stam, maar wel door een onverwachte calamiteit tijdens een blusactie. Begrijp dan dat vrouwen meer gaan communiceren en bekijken ze hoe ze er samen uitkomen, terwijl mannen volop in actie schieten of al lang de hort op zijn.

Juni Daalmans

Reacties zijn gesloten.